“Bizim çalışanlar kaç saat eğitim almalı, ne zaman tekrar edecek?” sorusunun yanıtı tek bir tabloya sığar. Ama eğitimin türleri karıştırıldığında süreler de yanlış hesaplanır. Önce sayıları, sonra sık gözden kaçan ayrıntıları anlatalım.
Temel eğitim tablosu
| Tehlike sınıfı | İlk temel eğitim | Tekrar sıklığı | Tekrar süresi |
|---|---|---|---|
| Az tehlikeli | En az 8 ders saati | Üç yılda en az bir | En az 8 ders saati |
| Tehlikeli | En az 12 ders saati | İki yılda en az bir | En az 8 ders saati |
| Çok tehlikeli | En az 16 ders saati | Yılda en az bir | En az 8 ders saati |
Bir ders saati en az 45 dakikalık ders ile 15 dakikalık aradan oluşur. Yani 8 ders saati, takvimde tam bir iş günü demektir. Vardiyalı işyerlerinde eğitim, bir ders saatinden az olmamak kaydıyla farklı zamanlara bölünebilir.
Temel eğitimden ayrı: işe başlama eğitimi
Yeni gelen herkes, çırak ve stajyerler dâhil, fiilen çalışmaya başlamadan önce işe başlama eğitimi alır. Bu eğitim en az 2 saattir, temel eğitim süresine sayılmaz ve uygulamalı, yüz yüze verilir. İçeriği çalışanın yapacağı iş, kullanacağı ekipman ve işyerine özgü risklerdir. Sıkça yapılan hata, yeni çalışanı “bir sonraki toplu eğitime yazalım” diye işbaşı yaptırmaktır.
Ek eğitim gereken durumlar
- Altı aydan uzun işten uzaklaşma: uzun rapor, askerlik veya doğum izni dönüşünde, işe başlamadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.
- İş veya ekipman değişikliği: yeni teknoloji ya da farklı görev, Kanun’un 17. maddesi gereği eğitimi gerektirir.
- Başka işyerinden gelen çalışan: temel eğitimini tamamlamış ve aynı işe devam ediyorsa eğitimin tamamı yinelenmez, işe ve işyerine özgü konularda eğitilir.
- Başka firmadan gelen çalışanlar: tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde, ilgili riskler için eğitim aldığını gösteren belge olmadan işe başlatılamaz.
Eğitim mesai sayılır mı, parası kimden?
Eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Haftalık çalışma süresini aşarsa aşan kısım fazla çalışma olarak değerlendirilir. Bu yüzden Cumartesi’ye sıkıştırılan eğitim işverene ek maliyet çıkarabilir. Eğitim ücreti de çalışana yansıtılamaz.
Örnek hesap: 30 kişilik atölye
Tehlikeli sınıfta, 30 çalışanlı bir atölye düşünelim. Her çalışan için 12 ders saati ilk temel eğitim planlanır. İki yıl sonra tekrar eğitimi 8 ders saati olur. Aralarda işe başlayan 5 kişiye işbaşı öncesi en az 2’şer saat işe başlama eğitimi, sonra temel eğitim verilir. Üç ay raporlu kalan çalışana ek eğitim gerekmez, yedi ay uzak kalana gerekir. Üretim durmasın diye grubu ikiye bölüp sırayla eğitmek çoğu zaman en uygun yoldur.
Kendi tablonuzu çıkarmak için İSG hesaplama araçlarımıza bakabilir, eğitim planını birlikte hazırlamak için iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Belge ve kayıt
Eğitim verildiğini kanıtlayan katılım kayıtları ve belgeler işyeri dosyasında saklanmalıdır. Denetimde ve iş kazası sonrası incelemede ilk istenen evraklardan biridir. Eğitim yapılmayan her çalışan için, her aykırılıkta ayrı idari para cezası uygulanır.
Kaynaklar
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (tam metin)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, m.17 (mevzuat.gov.tr)
