İşe girerken alınan rapor bir kerelik değildir. Çalışan işe devam ettikçe sağlığının işten etkilenip etkilenmediği düzenli aralıklarla kontrol edilir. Buna periyodik sağlık muayenesi denir ve takibi işverenin sorumluluğundadır.
Kaç yılda bir yapılır?
| Çalışan grubu | En geç |
|---|---|
| Çok tehlikeli sınıftaki işler | Yılda bir |
| Tehlikeli sınıftaki işler | Üç yılda bir |
| Az tehlikeli sınıftaki işler | Beş yılda bir |
| Çocuk, genç ve gebe çalışanlar | Altı ayda bir |
Bunlar üst sınırdır. İşyeri hekimi gerek görürse süreyi kısaltır. Örneğin tehlikeli sınıfta olsa bile gürültülü bir hatta çalışanların yılda bir kontrol edilmesi yaygın bir uygulamadır.
Muayene hangi durumlarda süre dolmadan da yapılır?
Kanun, takvimden bağımsız üç durum daha sayar:
- Çalışanın işi değiştiğinde,
- İş kazası veya meslek hastalığı sonrası işe dönüşte, çalışan talep ederse,
- Sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmaların ardından, çalışan talep ederse.
Muayenede neye bakılır?
Amaç genel bir check-up değildir. Hekim, çalışanın maruz kaldığı etkenlere göre hedefli kontrol yapar. Sonuçlar bir önceki muayeneyle karşılaştırılır; asıl değerli olan yıllar içindeki değişimdir.
| İşteki etken | Sık istenen kontrol |
|---|---|
| Gürültü | Odyometri (işitme testi) |
| Toz, duman, solvent | Solunum fonksiyon testi, akciğer grafisi |
| Kurşun, kimyasal maruziyeti | Kan ve idrar tahlilleri |
| Ekranlı işler | Göz muayenesi, kas-iskelet değerlendirmesi |
Liste örnektir. Hangi tetkiklerin isteneceğine risk değerlendirmesi sonuçlarına göre işyeri hekimi karar verir.
Periyodik muayene formu (EK-2) nedir?
Muayene sonuçları, İşyeri Hekimi Yönetmeliği’nin EK-2’sindeki örneğe uygun “işe giriş / periyodik muayene formu” ile düzenlenir. Formu çalışan ya da işveren internetten indirip doldurmaz; hekim muayene sonucuna göre düzenler ve kayıtlar işyerinde saklanır. Sağlık bilgileri gizlidir: işverene kişinin hastalık ayrıntısı değil, işe uygunluk sonucu iletilir.
Maliyeti kim karşılar?
Muayene ve tetkiklerin tüm maliyeti işverene aittir, çalışana yansıtılamaz. Pratikte en verimli yol, tek tek hastaneye sevk etmek yerine muayeneleri toplu planlamaktır. Gezici sağlık aracı ile tarama işyerinde yapıldığında üretim daha az aksar.
Yaptırılmazsa ne olur?
6331 sayılı Kanun’un 26. maddesi, sağlık gözetimine tabi tutulmayan her çalışan için işverene ayrı idari para cezası öngörür. Yani ceza işyeri başına değil, çalışan başınadır; kalabalık bir işyerinde tutar hızla büyür. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve işyerinin tehlike sınıfı ile çalışan sayısına göre artırılır.
Kendi sürenizi takip etmek için basit bir yöntem: her çalışanın son muayene tarihini ve bir sonraki tarihini tek bir listede tutun. Hizmet aldığınız işyeri hekimi bu takibi sizinle birlikte yürütür.
