İşyeri açtınız, ilk çalışanı aldınız ve iş sağlığı ve güvenliği kuralları bugünden itibaren sizi bağlıyor. Mevzuat dağınık görünse de işverenin yapacakları on iki başlıkta toplanabilir. Aşağıdaki listeyi kontrol çizelgesi gibi kullanabilirsiniz.
Önce temel kural: sorumluluk devredilemez
Kanun’un 4. maddesi net: işyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet almak işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. OSGB ile sözleşme imzalamak işi kolaylaştırır, ama uzmanın yazılı bildirdiği tedbirleri uygulamak yine sizin görevinizdir. Tedbirlerin maliyeti de çalışana yansıtılamaz.
İşverenin 12 yükümlülüğü
- Uzman ve hekim görevlendirmek (m.6). On ve üzeri çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli de gerekir. Çalışanınızda yetkili kişi yoksa OSGB’den hizmet alırsınız.
- Risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak (m.10). Diğer pek çok işin başlangıç noktasıdır. Bkz. risk değerlendirmesi.
- Acil durum planı hazırlamak (m.11). Yangın, deprem, kimyasal yayılım gibi durumlar için plan, ekip ve tatbikat.
- Tahliyeyi düzenlemek (m.12). Ciddi ve yakın tehlikede çalışanların güvenli yere ulaşacağı düzen önceden kurulur.
- Kaza ve meslek hastalığı kaydı tutmak (m.14). Yaralanma olmasa bile zarar potansiyeli taşıyan olaylar da incelenir.
- SGK’ya bildirim yapmak (m.14). İş kazası, kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Adımlar için iş kazası bildirimi yazımıza bakın.
- Sağlık gözetimi (m.15). İşe giriş, iş değişikliği ve periyodik muayeneler.
- Bilgilendirme (m.16). Çalışanlar riskler, tedbirler, hak ve ilk yardım görevlileri konusunda bilgilendirilir.
- Eğitim (m.17). Sınıfa göre İSG eğitimi süreleri uygulanır.
- Çalışanların görüşünü almak (m.18). Çalışanlar ve temsilcileri İSG kararlarına katılır, öneride bulunabilir.
- Çalışan temsilcisi atamak (m.20). İki ile elli arası çalışanda bir temsilci yeterlidir; sayı arttıkça temsilci sayısı da artar.
- Kurul kurmak (m.22). Elli ve üzeri çalışanı olan ve altı aydan uzun süren işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG kurulu oluşturulur.
İşyerinizin büyüklüğüne göre öncelik
Her şeye aynı anda başlamak zor gelebilir. Yeni açılan bir işyerinde pratik sıra şöyledir:
| Zaman | Yapılacak |
|---|---|
| İlk çalışan başlamadan | Tehlike sınıfını öğrenin, işe giriş muayenesi ve işe başlama eğitimi |
| İlk hafta | Uzman ve hekim sözleşmesini yapın, İSG-KATİP onayını verin |
| İlk ay | Risk değerlendirmesi, acil durum planı, temel eğitim takvimi |
| Sürekli | Tedbir takibi, kayıtlar, tatbikat, periyodik muayene |
Uyulmazsa neler olur?
Üç ayrı sonuç doğabilir. Birincisi idari para cezasıdır; 26. madde her yükümlülük için ayrı tutar belirler ve bazıları aykırılık sürdükçe her ay yinelenir. İkincisi işin durdurulmasıdır: hayati tehlike tespit edilirse işyerinin tamamı veya bir bölümü kapatılabilir. Üçüncüsü ve çoğu zaman en ağırı, iş kazası sonrası tazminat ve ceza sorumluluğudur. İş müfettişlerinin kontrol ettiği belgeler yazımız denetime hazırlık için iyi bir başlangıçtır.
Hangi başlıkların sizin işyerinizde eksik olduğunu birlikte kontrol etmek isterseniz bize yazın.
Kaynaklar
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik (mevzuat.gov.tr)
